Jak gotować bataty? Czas, sposoby i praktyczne porady krok po kroku

Bataty gotują się średnio 20-30 minut, jeśli wrzucisz je do wrzącej, lekko osolonej wody w całości. Pokrojone w kostkę zmiękną już po 12-15 minutach, a na parze potrzebują zwykle 15-20 minut. Gotowość sprawdzisz widelcem – jeśli wchodzi bez oporu, są gotowe.

Czas obróbki batatów zależy od trzech rzeczy:

• wielkości bulw,
• sposobu krojenia,
• wybranej metody.

Te różowo-pomarańczowe słodkie ziemniaki gotują się szybciej niż klasyczne, ale potrafią zaskoczyć, jeśli trafisz na duży, gruby okaz.

Najdłużej miękną bulwy gotowane w całości w wodzie – zarezerwuj sobie 25–35 minut, a przy naprawdę dużych nawet 40. Kostki 2–3 cm ugotują się już w 12–15 minut, a plastry batatów grubości palca zmiękną w 10-12 minut. Gotowanie na parze zwykle jest dłuższe o 3–5 minut w porównaniu z gotowaniem w wodzie, ale daje w zamian lepszy smak i jędrniejszy miąższ.

Sprawdzanie widelcem działa bezbłędnie: wbij ząbki w najgrubsze miejsce. Jeśli wchodzą lekko, zakończ gotowanie. Jeśli czujesz opór – daj jeszcze 2-3 minuty. Pamiętaj też, że odmiana też ma znaczenie. Bataty o pomarańczowym miąższu są bardziej wilgotne i miękną szybciej, te o jaśniejszym, niemal kremowym wnętrzu bywają twardsze i potrzebują dłuższej kąpieli.

Zanim trafią do garnka, bataty zasługują na chwilę uwagi. Skórka często bywa piaszczysta, więc dokładnie wyszoruj ją pod bieżącą wodą szczotką do warzyw. To prostsze niż się wydaje i pozwala ugotować bulwy nieobrane bez obaw.

Obieranie batatów przed gotowaniem ma sens, gdy robisz purée albo zupę-krem – oszczędzasz sobie potem dłubania w gorącej skórce. Jeśli planujesz sałatkę, kotlety czy placki, gotuj ze skórką i obierz po wystudzeniu. Miąższ jest wtedy mniej wodnisty i lepiej trzyma formę. Krojenie w kostkę przyspiesza całość i daje równomierny efekt, plastry sprawdzą się do zapiekanek, a ćwiartki – do pieczenia.

Świeży batat poznasz po jędrnej, gładkiej skórce bez miękkich plam i wgnieceń. Im cięższy w dłoni względem rozmiaru, tym lepiej. Jeśli kroisz bulwy z wyprzedzeniem, zalej je wodą z odrobiną soku z cytryny – miąższ nie pociemnieje, a smak pozostanie naturalny.

1. Wybierz garnek na tyle duży, by bataty swobodnie się zmieściły, i zalej je wodą tak, żeby przykryła je na 2–3 cm. Jeśli wolisz, możesz pokroić bataty w kostkę i wrzucać do wrzącej wody – w ten sposób zatrzymasz w nich skrobię i kolor. Gotowanie w kawałkach jest szybsze i wygodne, np. gdy planujesz zrobić sałatkę.
2. Solenie wody to kwestia gustu – łyżeczka soli na litr wystarczy, by wydobyć smak, ale jeśli zamierzasz zrobić purée na słodko, możesz pominąć sól.
3. Gdy woda mocno zawrze, przykręć moc na średnią. Mocne bulgotanie nie przyspieszy procesu, a rozbije miąższ.
4. Odcedzanie batatów wykonaj delikatnie – wylej wodę przez sitko i zostaw warzywa na 1–2 minuty, żeby odparowały. Tak przygotowane nie rozmiękają od własnej pary i zachowują kształt.

Po ugotowaniu bataty możesz przechowywać w lodówce w zamkniętym pojemniku 3-4 dni, a w zamrażarce nawet 3 miesiące – najlepiej w formie purée lub pokrojone w kostkę.

Para to chyba najbardziej niedoceniana metoda na bataty. Witaminy (zwłaszcza C i część witamin z grupy B) zostają w warzywie, a nie w wodzie, którą się wylewa. Smak też jest pełniejszy – słodszy, mniej rozwodniony.

Nie musisz mieć specjalnego urządzenia do gotowania na parze. Wystarczy, że w zwykłym garnku umieścisz koszyczek do gotowania na parze i przykryjesz pokrywką. 200 g batatów pokrojonych w kostkę zmięknie w 12-15 minut, 400-600 g potrzebuje 18-22 minut. Najlepsza wielkość kawałków do parowania to kostka 2–3 cm lub plastry batatów grubości około centymetra. Mniejsze rozpadną się szybciej, większe nie zmiękną równomiernie. Po wyjęciu dopraw je na ciepło: odrobiną oliwy, solą, świeżo zmielonym pieprzem, ewentualnie szczyptą wędzonej papryki albo cynamonu.

Słodkie ziemniaki smakują świetnie także po upieczeniu, które karmelizuje cukry i zapewnia chrupiącą skórkę. Pokrój je w słupki lub ćwiartki, skrop oliwą i piecz 30-40 minut w 200°C. W połowie tego czasu przewróć na drugą stronę. Frytki z batatów wymagają wyższej temperatury (220°C). Kawałki rozłóż na blasze tak, aby się nie stykały, inaczej będą się dusić.

Cienkie plastry możesz też usmażyć na patelni. Wystarczy kilka minut z każdej strony na odrobinie masła klarowanego lub oleju.

W ostateczności szybko możesz też przygotować słodkie ziemniaki w mikrofalówce. Nakłuj batat widelcem w kilku miejscach, zawiń w wilgotny ręcznik papierowy i włącz urządzenie na 6-10 minut, w zależności od wielkości ziemniaka.

Idealnie przygotowane bataty nie mogą być twarde, ale nie powinny też rozpadać się w palcach. Najlepiej sprawdzać miękkość widelcem pod koniec gotowania. Gdy ząbki wchodzą z lekkim oporem, ziemniaki są w sam raz do sałatki, gdy wchodzą jak w masło, to konsystencja odpowiednia na purée.

Uważaj na najczęstsze pułapki:

• zbyt mocne wrzenie wody, które sprawia, że kawałki się rozpadają,
• brak pokrywki, przez co woda odparowuje, co uniemożliwia równomierne gotowanie,
• krojenie nierównych kawałków, co powoduje, że jedne są jeszcze twarde, a inne miękkie,
• gotowanie obranych bulw w zbyt dużej ilości wody – trwa znacznie dłużej.

• Jeśli zdarzy Ci się, że rozgotujesz bataty, nie wyrzucaj ich. Wykorzystaj je na placki, kotlety albo do zupy.

Bataty lubią mocne, rozgrzewające przyprawy, takie jak:

• cynamon,
• wędzona papryka,
• czosnek,
• kumin,
• gałka muszkatołowa,
• chili.

Słodki miąższ świetnie komponuje się też z ziołami, takimi jak:

• tymianek,
• rozmaryn,
• kolendra.

Gotowane czy pieczone bataty sprawdzą się jako dodatek do dań mięsnych i rybnych oraz zup. Jako baza zup-krem są niezastąpione – wystarczy zblendować je z bulionem warzywnym, dodać łyżkę przecieru pomidorowego i odrobinę mleka kokosowego, by uzyskać kremową zupę w 20 minut.

Z miąższu ugotowanych batatów zrobisz też placki i kotlety – wystarczy dodać jajko, łyżkę mąki, przyprawy i smażyć na złoto. Ciekawym pomysłem jest też przygotowanie pasty na kanapki, np. z pieczoną papryką, gotowaną fasolą czy prażonym słonecznikiem.