Określeniem Fairtrade nazywamy jeden z systemów certyfikacji Sprawiedliwego Handlu, mającego wpływ na sytuację rolników produkujących żywność w państwach położonych na obszarach takich jak: Ameryka Łacińska i Karaiby, Afryka, Azja Południowo-Wschodnia i Oceania. Fairtrade umożliwia im wyższe ceny skupu, godziwe warunki pracy i lepsze warunki handlowe oraz ochronę praw.
Zasady sprawiedliwego handlu
Fair Trade bazuje na kilku wspólnych zasadach, na których kanwie opracowano zestawy weryfikowalnych standardów. Aby polepszyć sytuację producentów pochodzących z krajów Trzeciego Świata, organizacja IFAT wypracowała bowiem standardy, konieczne do spełnienia przez organizacje Sprawiedliwego Handlu. Z kolei FLO Int. utworzyło system certyfikacji zwany Fairtrade.
Do najważniejszych zasad Sprawiedliwego Handlu należy uczciwa cena, jaką rolnicy otrzymują za swoje produkty, której wysokość musi być ustalana z uwzględnieniem lokalnych uwarunkowań, z udziałem producentów, i która pokrywałaby koszty zrównoważonej ekologicznie i społecznie produkcji.
Ponadto podstawą tej idei są również bezpieczne i oparte na zasadach szacunku praktyki handlowe, które zawierają relatywnie krótki czas oczekiwania na zapłatę, możliwość prefinansowania, bezpośrednie relacje pomiędzy producentami a organizacjami handlowymi oraz skracanie łańcucha pomiędzy poszczególnymi pośrednikami.
Oprócz tego do zasad Fair Trade należą również odpowiednie płace i warunki socjalne zapewniające pracownikom i ich rodzinom wystarczające środki na utrzymanie, równe płace dla kobiet i mężczyzn, bezpieczne warunki pracy oraz niewykorzystywanie pracy dzieci.
Jednocześnie, do długofalowych celów Fair Trade należy również wsparcie drobnych producentów, pozwalające im w przyszłości prowadzić opłacalną działalność i być konkurencyjnymi na rynku krajowym bądź światowym oraz edukacja i zwiększanie świadomości konsumentów co do ich wyborów zakupowych.
Producenci Fairtrade zobowiązani są do wspólnego działania w spółdzielniach lub organizacjach pracowników o demokratycznej strukturze, co pozwala im zyskać lepszą pozycję negocjacyjną i większą kontrolę nad prowadzoną działalnością.
Fairtrade zmieniając handel, zmienia również życie, rolników i pracowników z krajów rozwijających się, którzy zasługują na godziwą zapłatę i pracę w godziwych warunkach, przyczyniając się do realizacji Celów Zrównoważonego Rozwoju w postaci likwidowania ubóstwa.
Dla konsumentów, którzy wybierają pomiędzy tysiącami produktów, certyfikat Fairtrade oznacza zaufanie i pewność podczas odpowiedzialnych zakupów.
Według badania GlobeScan znak Fairtrade jest najbardziej rozpoznawalnym na świecie znakiem certyfikacji.
Czym różni się certyfikat Fairtrade od innych certyfikatów?
Na całym świecie używa się trzech podstawowych certyfikatów, które potwierdzają odpowiedzialność społeczną marki i dbałość o środowisko. Należą do nich Fairtrade, Rainforest Alliance i UTZ CERTIFIED. Każda z tych trzech organizacji skupia się na innym podejściu.
Fairtrade koncentruje się przede wszystkim na pomaganiu drobnym producentom w najbiedniejszych rejonach świata, chroniąc je przed wyzyskiem dużych światowych korporacji. Certyfikat Fairtrade gwarantuje, że produkty pochodzące z krajów południowych powstały zgodnie ze standardami, organizacji międzynarodowej Fairtrade Labelling Organisationi, i że kupując je, konsumenci mają gwarancję, że przy ich produkcji nie brały udziału dzieci, a producenci otrzymali uczciwe wynagrodzenie i nie pracowali w szkodliwych warunkach.
Dodatkowym elementem standardu Fairtrade są również normy środowiskowe, zapewniające, iż certyfikowane produkty są wytwarzane z poszanowaniem środowiska naturalnego.
Natomiast zadaniem Rainforest Alliance jest ochrona lasów deszczowych i środowiska stąd skupia się ona na obszarach, zagrożonych, kładąc tez nacisk na relacji pomiędzy producentami a środowiskiem.
Z kolei UTZ CERTIFIED przeznacza się dla produktów, wysokiej jakości, dbając o to, by były one wytwarzane w sposób zrównoważony, a firmy dzieliły się sprawiedliwie zyskiem z miejscowymi rolnikami.
Wybieranie produktów ze znakiem Fairtrade pozwala wpłynąć na poprawę życia osób wytwarzających je. Fairtrade daje szansę rozwoju i godnego życia producentom w krajach Trzeciego Świata, a konsumentom gwarancję produkcji z poszanowaniem ich praw oraz szacunku dla środowiska naturalnego.
Ponadto, jeśli popyt na produkty ze znakiem Fairtrade jest duży, dostawcy mogą zmniejszyć swoje marże, co wpływa na obniżenie ich cen w sklepach. W krajach, w których rynek na produkty oznaczone jako Fairtrade rozwinął się i jest wysoka świadomość społeczna — jak chociażby w Wielkiej Brytanii, gdzie np. 40 proc. rynku kawy to produkty z certyfikatem Fairtrade, ich ceny są zbliżone do cen produktów bez tego znaku.
Produkty i składniki z certyfikatem Fairtrade
Najbardziej rozpoznawalnymi produktami Fairtrade są bez wątpienia banany, kawa, herbata i czekolada, ale należą do nich również, kakao, tekstylia, kosmetyki czy słodycze.
W ostatnich latach, rosnące zainteresowanie konsumentów produktami Fairtrade, spowodowało ich rozszerzenie. Obecnie w sprzedaży można znaleźć certyfikowane tym znakiem płatki zbożowe, warzywa, orzechy, świeże i suszone owoce, soki, oleje, zioła, przyprawy, a nawet piłki. Dzięki czemu kolejne grupy rolników i pracowników uzyskało dostęp do związanych ze sprzedażą na zasadach Fairtrade.